HISTORIA

HISTORIA     Lata 1989-1999 

    Lata 1999-2008

Powrót do strony głównej

1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999

1989

         Wielkopolanie znani ze swoich zdolności organizacyjnych, natychmiast  wykorzystują sprzyjającą demokratyzacji w roku 1989 sytuację  polityczną w kraju  i przystępują do tworzenia Związku Więźniów Politycznych okresu Stalinowskiego. Działania utrwalano w Kronice.

     Prezentując kronikę Oddziału Wielkopolska nie sposób poczynić uwagi, że jest to oddział bardzo prężnie działający na wielu płaszczyznach. Oddział, który od samego początku swego istnienia prowadzi kronikę najlepiej przygotowaną pod względem merytorycznym i ikonograficznym. Twórcami kroniki byli: Józef Urbanowicz, założyciel oddziału oraz Roman Sypniewski. Jako motto autorzy obrali znane słowa Józefa Piłsudskiego" " Być pokonanym i nie ulec  - to zwycięstwo. Zwyciężyć i spocząć na laurach - to klęska".

 Geneza powstania Związku

        Pod koniec 1988 roku został zarejestrowany w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu Klub Historyczny im. dr Fr. Witaszka. Klub wydawał swój periodyk "REDUTA", w którym publikowano materiały odkłamujące  historię Polski. W ramach klubu działały różne problemowe sekcje. Na wniosek członka klubu Józefa Urbanowicza, byłego więźnia politycznego z wczesnych lat 50 - tych czynione były przygotowania w celu powołania sekcji więźniów politycznych z lat 1944 - 1956. W tym celu klub opublikował anons w „Gazecie Poznańskiej” w maju 1989 r. o proponowanym spotkaniu byłych więźniów politycznych okresu stalinowskiego. Był nawet przygotowany projekt statutu sekcji. W międzyczasie, krótko przed ustaloną datą spotkania, ukazał się w „Tygodniku Kulturalnym” 1989 r. nr 24 artykuł, z którego wynikało, iż w Krakowie w miesiącu kwietniu 1989 r. został oficjalnie  zarejestrowany Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego z siedzibą Zarządu Głównego. Organizatorem i prezesem Zarządu Głównego był inż. Jerzy Mikołajewski. Tworzono też oddziały wojewódzkie związku. Zaplanowane spotkanie sekcji więźniów politycznych odbyło się w pierwszej dekadzie czerwca 1989 r. w tymczasowej siedzibie Klubu Historycznego na osiedlu Kopernika w Poznaniu. Ku wielkiemu rozczarowaniu organizatorów, w spotkaniu ( w wynajętej sali ) wzięło udział zaledwie dziewięciu potencjalnych członków sekcji. Zwabiona anonsem prasowym przybyła także ekipa poznańskiej telewizji.

         W związku z wcześniej potwierdzonym faktem utworzenia Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego w Krakowie, którego cel działania pokrywał się dokładnie z projektem statutu przygotowanego przez Klub Historyczny, postanowiono nawiązać kontakt z Zarządem Głównym ZWPOS w celu utworzenia oddziału w Poznaniu. Nawiązanie kontaktu w imieniu grupy inicjatywnej powierzono Józefowi Urbanowiczowi. Na zebranie założycielskie 30.06. 1989 r. przyjechał Jerzy Mikołajewski – prezes ZG z zamiarem utworzenia Oddziału Wielkopolska ZWPOS. Niestety i tym razem frekwencja nie dopisała. Przybyło zaledwie 12 osób kandydatów na członków Związku, zbyt mało na utworzenie Oddziału. Ale przy okazji niektórzy z obecnych, m.in. inż. Zbigniew Skrzyński i Józef Urbanowicz przekazali swoje dokumenty stwierdzające pobyt w więzieniu PRL z przyczyn politycznych. Następny termin zebrania założycielskiego uzgodniono po okresie wakacyjnym na 7 października 1989 r. Józef Urbanowicz z upoważnienia grupy inicjatywnej, której celem było utworzenie Oddziału Wielkopolska ZWPOS poczynił tym razem szereg działań w celu szerszej informacji w prasie o zamiarze powołania do życia związku na obszarze Wielkopolski oraz o terminie zebrania założycielskiego. Na miejsce zebrania oo. Jezuici w Poznaniu zaoferowali salkę w swych pomieszczeniach przy ul. Szewskiej. Szczególną przychylność okazywał o. Władysław Wołoszyn, który i w okresach późniejszych życzliwie udzielał swych gościnnych progów na zebrania, a nawet przez pewien okres – pomieszczenia na biuro. Dla rozpropagowania zamiaru powołania do życia Związku:

-          opublikowano informacje w prasie poznańskiej,

-          wykonano powiększone kserokopie kilkudziesięciu ogłoszeń o terminie i miejscu zebrania założycielskiego,

-          J. Urbanowicz objechał osobiście 20 poznańskich parafii prosząc proboszczów o poinformowanie z ambon i pozwolenie wywieszenia  w gablotach przykościelnych ogłoszeń,

-          Odpowiednią informację opublikowano w „Reducie” periodyku wydawanym przez Klub Historyczny,

-          J. Urbanowicz wystąpił z informacją w kościele o.o. Jezuitów przy ul. Szewskiej  z okazji uroczystości związanych z napaścią bolszewicką na Polskę 17 września 1939 r.

    Tak rozwinięta akcja informacyjna przyniosła spodziewane efekty. Być może, że w owym czasie i odwaga staniała ( mieliśmy już rząd T. Mazowieckiego ). Dość na tym, że na kolejne zebranie założycielskie przybyło około 100 osób.

     7 października 1989 r. odbyło się formalne zebranie założycielskie z udziałem prezesa Zarządu Głównego Jerzego Mikołajewskiego. Zebraniu przewodniczył  Józef Urbanowicz. Wśród zebranych był też emigrant polski, były więzień polityczny mieszkający na stałe w Szwecji, dr Ryszard Turowski. Specjalnie ze względu na anonsowane w prasie zebranie, przedłużył swój pobyt w Polsce, aby wziąć czynny udział w zakładaniu Związku. Prezes ZG J. Mikołąjewski zapoznał się ze statutem oraz dotychczasowym stanem zaawansowania prac nad działalnością związkową. Na wykonanie sztandaru Zarządu Głównego ZWPOS w Krakowie, zebrana została suma w wysokości 101.040 zł. Wybrane zostały pierwsze władze Oddziału:

Zarząd:                                                                        Komisja Rewizyjna:                                                               Komisja Weryfikacyjna:  

1.      Józef Urbanowicz               - prezes

2.      Zygmunt Borkowski            - wiceprezes

3.      Józef Hasinski                   - sekretarz

4.      Zbigniew Skrzyński              - skarbnik

5.      Władysław Kamiński           - członek zarządu

6.      Józef Szofer                     - członek

7.      Henryk Kmiećkowiak            - członek  

 

1.      Mieczysław Hasse

2.      Zbigniew Zajkowski

3.      Stefan Stadler

 

1.      Stanisław Olszowy

2.      Bolesław Piątek

3.      Jan Perz

4.      Zenon Wechmann

5.      Saturnin Cybulski  

 

  Ustalono, iż Oddział Wielkopolski obejmuje swym zasięgiem teren całej Wielkopolski w dawnych przedwojennych granicach. Na zebraniu tym zostały wręczone pierwsze legitymacje członkowskie dla najstarszych stażem z terenu Wielkopolski członków Związku: Józefowi Urbanowiczowi i Zbigniewowi Skrzyńskiemu. W mediach poinformowano o powstaniu związku, jego celach, członkach itp.. Na trzeci dzień od powołania oddziału złożono dokumentację do Urzędu Wojewódzkiego o utworzeniu Związku celem zarejestrowania. Lokalna poznańska TV nadała krótki wywiad z prezesem Urbanowiczem o utworzonym Związku. Przez pierwszych kilka tygodni biuro oddziału mieściło się w prywatnym mieszkaniu prezesa, który do dyspozycji związku oddał nie tylko pomieszczenie, lecz także telefon oraz środki finansowe ( w początkowym okresie ) na artykuły biurowe, znaczki pocztowe itp. Nieomal codziennie napływały nowe zgłoszenia członkowskie, telefony, zapytania. Zarząd i Komisja Weryfikacyjna miały pełne ręce roboty. Delegacja oddziału została zaproszona do Krakowa na uroczystość wręczenia sztandaru Zarządu Głównego oraz w dniu następnym na oficjalne uroczystości obchodów Święta Niepodległości 11 listopada.

Z ramienia Oddziału Wielkopolska w uroczystościach uczestniczyli: Józef Urbanowicz, Mieczysław Hasse, Stefan Stadler. Prezes Urbanowicz dokonał aktu wbicia gwoździa do drzewca sztandaru. 11 listopada J. Urbanowicz brał udział w  uroczystości Na Rynku w Krakowie, składając w imieniu Związku kwiaty pod pomnikiem Grunwaldzkim. Należy podkreślić, że wszystkie koszty związane z przejazdem, wyżywieniem i noclegiem pokrywali delegaci. 11 listopada w Poznaniu odbyły się uroczystości pod pomnikiem „Solidarności” w których uczestniczyli z własnym transparentem członkowie ZWPOS Oddziału Wielkopolska. W „Gazecie Poznańskiej” 12 grudnia 1989 r. ukazał się wywiad na tematy związkowe z prezesem Zarządu Józefem Urbanowiczem. Od grudnia związkowcy korzystali z lokalu biurowego wspólnie z Inspektoratem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Lokal ( tymczasowy )  udostępniony został w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego. Oddział Wielkopolska zrzeszał już około 60 członków zweryfikowanych. Członek związku R. Turowski mieszkający stale w Szwecji prowadził w miejscowej prasie działalność informacyjną o Polsce lat stalinowskich, warunkach więziennych, powstaniu Związku Więźniów Politycznych, o praktykach komunistycznych itp. Przekazał też na cele związkowe 100 $ US. Rozwijająca się działalność związkowa stworzyła konieczność powołania nowych komisji, które odciążyłyby członków Zarządu od nawału pracy

Powstała Komisja Historyczna, której zadaniem było zbieranie informacji o rażących przypadkach represji, wyszukiwanie grobów i miejsc straceń przez morderczy aparat „bezpieki” w latach 1939 – 1956, zbieranie i katalogowanie wspomnień. Przewodniczącym Komisji został dr Jerzy Frackowiak.

Zaczęła też działać Komisja Socjalna powołana dla załatwiania pomocy i innych spraw socjalnych członków.

 

1990

W styczniu 1990 r. Urząd Wojewódzki wypowiedział dane uprzednio przyzwolenie na korzystanie z lokalu z powodu wewnętrznych zmian organizacyjnych. Zakon oo. Jezuitów z o. Wołoszynem pozwalał zarządowi oddziału na czasowe korzystanie z pomieszczeń. Zarząd czynił zabiegi i prowadził rozmowy z wojewodą poznańskim o wydzielenie w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego chociażby małego pomieszczenia na biuro. Po około dwóch miesiącach starań Zarząd uzyskał wreszcie stałą siedzibę na biuro Oddziału Wielkopolska ZWPOS.

Dnia  6 stycznia 1990 r. odbyło się pierwsze koleżeńskie spotkanie opłatkowe. Spotkanie miało miejsce w wypożyczonej nieodpłatnie sali  Ośrodka Szkoleniowego przy ul. Żniwnej. Był też obecny zaproszony prezes ZG w Krakowie J. Mikołajewski.

Na spotkanie zaproszono przedstawicieli innych kombatanckich organizacji niepodległościowych. Brał też udział zaproszony jezuita o. Szelmeczko, który odprawił na sali mszę św. Polową. Łamanie się opłatkiem, śpiewanie kolęd, składanie sobie życzeń dopełniły wrażeń. Prezes Zarządu Głównego wręczył członkom legitymacje związkowe, i pierwsze odznaki członka ZWPOS. Potrzeba coraz szerszego współdziałania między organizacjami kombatanckimi, a także  i innymi instytucjami stwarzała konieczność powołania kolejnej komisji w strukturach Oddziału, a mianowicie Komisji d. Kontaktów i współpracy z innymi organizacjami, co miało miejsce 25. 01. 1990 r. Działalność zarządu została coraz mocniej ukierunkowana na działania zmierzające do ocalenia od zapomnienia miejsc zbrodni na narodzie polskim przez aparat bezpieki. Wspomnieć też należy, że w owym czasie nie istniały urzędowe instytucje zajmujące się tymi sprawami. Kol. J. Frąckowiak redagował, powielał i przekazywał członkom Związku odpowiedni apel w sprawie ujawniania tych miejsc, opisów, faktów, osób represjonowanych, oficerów śledczych, prokuratorów z okresu stalinowskiego. Skierował też artykuły o podobnej treści do poznańskiej prasy. Ukazywały się od początku 1990 r. wywiady, artykuły, reportaże i fotografie związane z tematem ujawniania miejsc zbrodni i opisów zbrodni. Na adres związku wpływały też listy i telefony o tej tematyce. Bywały też i telefony z pogróżkami, anonimowe oczywiście. Przez kilka miesięcy zebrano pokaźny materiał. Dnia 24 lutego 1990 r. w gościnnej sali oo. Jezuitów odbył się Zjazd członków Oddziału Wielkopolskiego. Na zjeździe oddziału zaprezentowano dorobek Komisji Historycznej, która wskazała bezsporne miejsca na terenie Poznania, gdzie torturowano i mordowano polskich patriotów. Przewodniczący zebrania J. Urbanowicz proponował podjęcie działań zmierzających do upamiętnienia miejsc terroru stalinowskiego w postaci tablic pamiątkowych:

-          Na miejscu nie istniejącego już byłego aresztu śledczego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. 27 Grudnia,

-          Na obiekcie obecnego szpitala ginekologicznego przy ul. Niegolewskich, gdzie w latach 1945-1947 mieściło się NKWD, a potem Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego.

1 kwietnia odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru Oddziału w Bydgoszczy, a zarazem odsłonięcie tablicy Ofiar Stalinizmu. Przy okazji spotkania, w którym także brała udział delegacja poznańska, zapadła decyzja zwołania zjazdu nadzwyczajnego w Warszawie, z pominięciem prezesa J. Mikołajewskiego, którego notoryczny i niezrozumiały upór w odkładaniu w nieskończoność, terminu zjazdu zmusił do podjęcia takiej decyzji. Prowadzone w międzyczasie próby negocjacji z J. Mikołajewskim nie przyniosły rezultatu.

     W marcu 1990 r. Zarząd Oddziału oficjalnie wystąpił do Miejskiego Komitetu Pamięci Walki i Męczeństwa o zgodę i pomoc w usytuowaniu dwóch tablic upamiętniających miejsca kaźni i męczeństwa ofiar stalinizmu przy ul. 27 Grudnia i przy ul. Niegolewskich. Szczególnie o wykonanie tablic zabiegali prezes J. Urbanowicz i sekretarz J. Hasiński. Poczyniono starania o pozyskanie na ten cel środków finansowych, albowiem ze składek członkowskich można było prowadzić zaledwie działalność administracyjną. Staraniem Bernarda Wieczorka wykonano bezpłatnie w drukarni państwowej byłej drukarni „Przewodnika Katolickiego” kilkaset egzemplarzy odezw do zakładów pracy z terenu Poznania i województwa. Kilku członków Zarządu przez kilka dni nieustannie adresowało przesyłki i wysyłało adresatom z apelem o pomoc finansową. Wiele zakładów nie odpowiedziało w ogóle, inne nadesłały pewne kwoty pieniężne.

Prezes J. Urbanowicz wraz z  Jerzym Frąckowiakiem udali się do redakcji poznańskiej telewizji, gdzie redaktorowi naczelnemu prezentowali posiadane materiały. W wyniku tych spotkań powstały dwa półgodzinne reportaże: jeden o byłym więzieniu UB przy ul. Niegolewskich, a drugi o więzieniu śledczym przy ul. 27 Grudnia. W programie występowali naoczni świadkowie, a ich zeznania dowiodły niezbicie faktu rozstrzeliwania i grzebania zwłok w ogrodzie więziennym. Oba reportaże zostały nadane w programie telewizji lokalnej i ogólnopolskiej w II programie.

     Dnia 19.05.1990 r. odbył się w Warszawie I Krajowy Zjazd Delegatów ZWPOS ( bez udziału prezesa ZG – J. Mikołajewskiego ). Z ważniejszych postanowień Zjazdu to:

-          Przeniesienie siedziby centralnych władz Związku z Krakowa do Warszawy,

-          Wybranie nowych władz: Zarządu, Komisji Rewizyjnej i Głównego Sądu Koleżeńskiego.

-          Do władz naczelnych z Oddziału Wielkopolska wybrano:

Mieczysława Hasse na członka Zarządu Głównego,

Józefa Urbanowicza na członka Głównego Sądu Koleżeńskiego,

Józefa Szofera na członka Głównej Komisji Rewizyjnej.

Na posiedzeniu zarządu 10.07.1990 r. przyjęta została rezygnacja członków zarządu: Józefa Szofera i Henryka Kmiećkowiaka. Zarząd  składał się praktycznie z czterech osób.

Wojewoda poznański przyznał stały bezpłatny lokal na biuro i wyposażył go w podstawowy sprzęt biurowy. Nadszedł dla oddziału wielki dzień 15.08.1990 r. Był on uwieńczeniem wielomiesięcznych intensywnych prac i starań, przeróżnych zabiegów i trudów: odsłonięcie i poświęcenie monumentalnej  tablicy ku czci ofiar stalinizmu, usytuowanej na skwerze przy ul. 27 Grudnia,

dokładnie w miejscu gdzie była główna brama wjazdowa do więzienia UB. Był to pierwszy w Wielkopolsce monument, trwały dowód pamięci ofiar stalinizmu, powstały dzięki inicjatywie i usilnym staraniom Zarządu Oddziału Wielkopolska ZWPOS. Okolicznościowe wystąpienie miał prezes Zarządu Józef Urbanowicz , były więzień tych kazamatów, który w krótkich dobitnych słowach opisał to więzienie, wymienił z nazwiska zbrodniarzy tam pracujących zaś w szczególności wyraził cześć i szacunek pomordowanym. Przed tablicą – pomnikiem pełniła służbę wojskowa warta honorowa. Odsłonięcia tablicy dokonał prezydent Poznania – Wojciech Szczęsny - Kaczmarek w towarzystwie dwóch najstarszych wiekiem  b. więźniów politycznych: Józefa Kmiecika i Antoniego Dzieciuchowicza. Aktu poświęcenia dokonali proboszcz miejscowej parafii ks.  Leonard Paloch wraz z kapelanem wojskowym ks. płk Marianem Sternikiem.  W trakcie uroczystości grupa harcerzy kierowana przez Zenona Wechmana sprzedawała pocztówki – cegiełki z wizerunkiem odsłanianego pomnika – tablicy, z których dochód miał częściowo pokryć koszty.

     Z początkiem września 1990 r. dzięki osobistym kontaktom sekretarza Zarządu, a zarazem członka Związku Żołnierzy Armii Krajowej Józefa Hasińskiego zapadła decyzja o wykonaniu sztandaru dla oddziału. Po ostatecznym uzgodnieniu szczegółów, ustalenia awersu i rewersu sztandaru, przy wydatnej pomocy Związku Żołnierzy Armii Krajowej Inspektorat Poznań , już w październiku wykonano własny sztandar. Będzie on odtąd towarzyszyć we wszystkich smutnych i radosnych ważniejszych uroczystościach oddziału. We wrześniu i w październiku czynione były przygotowania do dokonania próbnych wykopów w ogrodzie przyszpitalnym przy ul. Niegolewskich, dawnej siedziby NKWD i UB mające na celu potwierdzenie faktu grzebania tam ludzi przez oprawców ubeckich. Obchody święta Niepodległości 11 listopada 1990 r. odbywały się wspólnie z innymi organizacjami kombatanckimi i niepodległościowymi Podczas Mszy św. Odprawionej przez ks. Bp. Zdzisława Fortuniaka przy pomniku Armii Poznań, został poświęcony sztandar ZWPOS Oddział Wielkopolska – który zaprojektował artysta grafik Jerzy Hofmann a wykonany został w pracowni Danuty Ryczkowkiej. Wieczorem caprztyk, przemarsz ulicami miasta Poznania wraz pocztami sztandarowymi, w tym sztandarem I Oddziału. Przed tablicą - pomnikiem płonęły znicze, leżały wiązanki kwiatów, stały warty honorowe.

     W listopadzie we wszystkie poranki niedzielne Polskie radio nadawało cykl godzinnych reportaży o więzieniach we Wronkach, pod wspólnym tytułem „Prawo Najwyższe”. Nadano ogółem cztery reportaże o tytułach: ”Panis Bene Merentium”, „Gdzie ci mój bracie kaganek zapalę”, „Tajemnice bolesne”, ”Wspomnienia o Wacławie Lipińskim”.

     Uczestniczyli w nich członkowie ZWPOS Oddziału Wielkopolska m.in. Zygmunt Borkowski, Ignacy Fatyga, Józef Hasiński.

     Na dzień 1.12. 1990 r. przygotowano Walne Zebranie członków Oddziału Wielkopolska. Głównym powodem zebrania była konieczność dokonania nowych wyborów zarządu, albowiem dotychczasowy, od szeregu miesięcy działał w niepełnym składzie. Prezes Zarządu Józef Urbanowicz na kilka dni przed zebraniem poważnie zachorował. Przysłał ze szpitala do Walnego Zebrania list, w którym wyraził życzenie, iż z uwagi na zły stan zdrowia, rezygnuje z funkcji prezesa i prosi o wybór nowych, znanych już i wartościowych ludzi. Na zebraniu tym dokonano wyboru nowego zarządu w składzie:  

1.      Józef Hasiński          -  prezes zarządu

2.      Zenon Wechman          - wiceprezes

3.      Maria Zaworska            - sekretarz

4.      Andrzej Wichliński         - zastępca sekretarza

5.      Ryszard Pyrzyński          - skarbnik

6.      Bolesław Piątek             - członek zarządu

7.      Rajmund Bilarzewski       - członek zarządu

8.      Jan Osemlak                - członek zarządu

9.      Marian Stencel              - członek zarządu

 

Komisja rewizyjna

1.       Mieczysław Hasse    - przewodniczący

2.      Maria Jakubowska      - członek

3.      Zbigniew Wachowiak    - członek  

 

Sąd Koleżeński

1.      Zygmunta Borkowski     - przewodniczący

2.      Marcin Lewandowicz       - członek

3.      Józef Szofer                 - członek  

 

  Zmieniony został także skład Komisji Weryfikacyjnej, Komisji Historycznej i komisji Socjalnej.

Nowa ustawa o kombatantach z dn. 24.01.1991r. opublikowana w Dzienniku Ustaw Nr 17 z 14.03.1991 r. poz. 75, uwzględniała aspiracje b. więźniów politycznych z lat 1939 – 1956. nadała ona uprawnienia kombatanckie dla byłych więźniów politycznych walczących o niepodległość Polski. Wtedy też rozpoczyna się intensywne działanie Zarządu Oddziału nad przygotowaniem wniosków o nadanie uprawnień kombatanckich dla członków.  

 1991

     W styczniu 1991 r. Zarząd nadal aktywizował swoją działalność m.in. w piśmie do Prezydenta RP skierował związkowe postulaty jak:

-          unieważnienie represyjnych dekretów z lat 1944-1946 za działalność polityczną,

-          uznanie zbrodni stalinowskich za zbrodnie ludobójstwa i nie podlegające przedawnieniu.

W marcu 1991 r. usunięty został na skutek starań Zarządu Oddziału ZWPOS obelisk ku czci tzw. utrwalaczy władzy ludowej, usytuowany u zbiegu ulic Matejki i Grunwaldzkiej. Zlikwidowana została – także na skutek starań Zarządu tablica ku czci poległych żołnierzy KBW w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem, umieszczona na koszarach przy ul. Szylinga. Dnia 21.03.1991 r. zostało założone Koło ZWPOS w Bninie – Kórniku, które liczyło 21 członków.

W wyniku nieustannych zabiegów Zarządu, od 9 do 11 kwietnia 1991 r. zostały przeprowadzone sondażowe prace ekshumacyjne na terenie domniemanych miejsc pochówku ofiar zbrodni NKWD i UB w ogrodzie szpitalnym przy ul. Jarochowskiego. Wykopano kilka ludzkich szkieletów z wyraźnymi śladami postrzałowymi w czaszkach. W kwietniowym „Dzienniku Ustaw” ( nr 34 poz. 149 ) ukazuje się wreszcie ustawa z dnia 23. 02.1991 r. o uznanie za nieważne wyroków sądowych wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa narodu polskiego. Wobec ogromnej opieszałości  w załatwianiu przez Urząd do Spraw Kombatantów przysługujących członkom ZWPOS uprawnień, Zarząd wysłał do Warszawy delegację celem próby podjęcia negocjacji, ale bez żadnego skutku.

         W lipcu 1991 r. w Poznaniu odbywało się spotkanie ugrupowań kombatanckich z udziałem ministra Urzędu do Spraw Kombatantów – Zbigniewa Zielińskiego. Obiecywał on utworzenie  dla przyśpieszenia załatwiania formalności – filii Urzędu w Poznaniu, weryfikującego uprawnienia kombatanckie. Przyszłość pokazała, że nic z tego nie wyszło.

         W rocznicę napaści bolszewickiej na Polskę w dniu 17 września 1991 r. po wielu trudnościach i uporczywych staraniach odbyła się w Poznaniu 

 uroczystość osłonięcia drugiej tablicy pamiątkowej przy ul. Jarochowskiego ku czci ofiar stalinizmu.

Tablica umieszczona na murze - miejsca kaźni

 uroczystość wmurowania tablicy

         Organizatorami uroczystości był Oddział Wielkopolska ZWPOS oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Inspektorat Poznań. Przed tablicą wojsko pełniło wartę honorową. Nastąpił  moment odsłonięcia tablicy przez wiceprezydenta m. Poznania Tomasza Kaysera i poświęcenie jej przez ks. kapelana oraz proboszczy: ks. Franciszka Rybę i ks. Bolesława Exlera. Aktowi osłonięcia tablicy towarzyszyli dawni więźniowie tych kazamatów:  Irena Gackowska i Andrzej Wichliński, a także urodzona w tutejszym areszcie śledczym Elżbieta Szajek. Okolicznościowe przemówienie wygłosił wiceprezydent mg T. Kayser i prezes Zarządu Oddziału Wielkopolska Józef Hasinski.

         Dalsze uroczystości odbyły się na cmentarzu Junikowskim przed Pomnikiem Katyńskim. Prochy bezimiennych pomordowanych i ekshumowanych ofiar z obecnego ogrodu szpitalnego 8 szczątków ludzkich zostały z honorami wojskowymi pochowane na cmentarzu w kwaterze Żołnierzy AK. Inicjatorem wmurowania tablicy był oczywiście nasz Związek.

         W dniach 22-29 października 1991 r. w ogrodzie przy ul. Jarochowskiego przeprowadzono dalsze prace ekshumacyjne. W ich wyniku odnaleziono szczątki 80 ludzi w wieku od 20 do 60 lat zamordowanych w kazamatach byłego UB przy ul. Jarochowskiego Obszernie na ten temat wypowiadał się Andrzej Dzięczkowski – przewodniczący Komisji Historycznej Oddziału Wielkopolska w pracy „Hortus horrendus„.  

 

1992

         Z początkiem stycznia 1992 r. Zarząd wysłał  wszystkim członkom ankiety do wypełnienia. Celem tego było zebranie jak najwięcej materiałów o byłych oprawcach z UB, Informacji Wojskowej, sędziach, prokuratorach itp. Ma to posłużyć do opracowania „Księgi hańby” zawierającej  nazwiska i czyny tych, którzy aktywnie uczestniczyli przeciwko wszelkim przejawom ruchów niepodległościowych. Ta decyzja  była podyktowana brakiem jakiejkolwiek aktywności władz państwowych.

         Dnia 25 stycznia 1992 r. odbyło się spotkanie opłatkowe z członkami Oddziału Wielkopolska ZWPOS. Uroczyste spotkanie miało miejsce w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego. Po wstępnej części ogólno – informacyjnej wygłoszonej przez prezesa J. Hasińskiego nastąpiło wręczenie kolejnych legitymacji kombatanckich. Część opłatkowa odbyła się z udziałem duchowieństwa. Dalszą część uroczystości program poetycki poprowadził Z. Wechmann. Śpiewano kolędy, dzielono się opłatkiem, składano wzajemne życzenia. Na zakończenie zapalono znicze z myślą o tych co odeszli na wieczną wartę. Zarząd czynił starania u władz miejskich i wojewódzkich Poznania o zdjęcie wielu jeszcze istniejących tablic pamiątkowych gloryfikujących skompromitowanych obecnie ludzi oraz ich czyny o antyniepodległościowym charakterze. Starania jednak nie zostały uwieńczone sukcesem. Był widoczny wyraźny opór przed tego rodzaju poczynaniami.

         W marcu 1992 r. Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu i Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu zwróciła się do Oddziału ZWPOS o pomoc w pracach nad penetrowaniem akt UB ,do których wreszcie zdobyto dostęp. Do prac tych oddelegowano Zygmunta Borkowskiego, Henryka Czarneckiego, Jerzego Rybę, Pawła Słomiaka i Mirosława Komendzińskiego. W pracach  również uczestniczyli Jerzy Kmieciak z Leszna i Józef Urbanowicz z Trzcianki. Weryfikacja członków ZBOWiD, wśród których znajdowali się też b. funkcjonariusze UB, Informacji Wojskowej itp. Przebiegała bardzo wolno i opornie. Stan członków Oddziału Wielkopolska ZWPOS na dzień 30.04.1992 r. wynosił 271 osób. W związku z przyjętą uchwała sejmową z maja 1992 r. w sprawie ujawniania teczek byłych współpracowników organów bezpieczeństwa, zarząd wysłał list intencyjny do Marszałka Sejmu popierający wymienioną uchwałę. Z inicjatywy Zarządu Oddziału podjęta została decyzja o zwołaniu I Zjazdu b. więźniów politycznych z Wronek. Powołano z udziałem SZŻAK, Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko narodowi Polskiemu oraz jako inicjatora Oddziału Wielkopolska ZWPOS w Poznaniu – Komitet Organizacyjny I Zjazdu, w składzie:

-          Marian Stencel                       - przewodniczący /ZWPOS/

-          Zygmunt Borkowski                 - członek /ZWPOS/

-          Ryszard Orlikowski                  - członek /ZWPOS/

-          Piotr Dubiel                            - członek / SZŻAK/

-          Wanda Pierzchlewicz                - redaktor polskiego radia

-          Klemens Stróżyński                 - redaktor „Wronieckich Spraw”

-          Tadeusz Antecki                     - prokurator OKBZPNP

Nawiązano kontakt z Naczelnikiem Więzienia we Wronkach oraz tamtejszym księdzem proboszczem, którzy do zamiaru zorganizowania I Zjazdu ustosunkowali się pozytywnie deklarując nawet pomoc i współpracę. Staraniem Zarządu Oddziału, w październiku 1992 r. został pośmiertnie całkowicie zrehabilitowany dowódca organizacji Front Oporu Armii Krajowej działającej w Poznaniu w roku 1945 Leon Rosada, skazany przez Wojskowy Sąd Okręgowy na karę śmierci, wyrok wykonano 6.01.1946 r.

27 września 1992 r. odbył się w Warszawie II Zjazd ZWPOS. Nastąpiły zmiany osobowe we władzach związku. Do władz centralnych związku wybrano również członków Oddziału Wielkopolska, a mianowicie: Stanisława Patalasa na przewodniczącego Komisji Rewizyjnej i Zenona Wechmanna na skarbnika Zarządu Głównego.

         W październiku 1992 r. zawiązał się w Poznaniu Społeczny Komitet na Rzecz Lustracji, mający na celu zjednoczenie się dla przeprowadzenia w kraju procesu lustracyjnego i dekomunizacyjnego. Akces w komitecie zgłosiły partie polityczne i stowarzyszenia działające na terenie Wielkopolski: ZChN, PC, RdR, RTR, UPR, PPN, PW, ChDSP, „Sokół”, „solidarność Kombatantów” ZWPOS  i Stowarzyszenie Byłych Więźniów Politycznych Więzień Hitlerowskich i Obozów Koncentracyjnych. Zarząd wyasygnował z kasy związkowej kwotę 300 000 zł na pomoc w odbudowie kościoła w miejscowości Jeziory na Białorusi.

     Z Oddziału Wielkopolskiego wyodrębnił się nowy Oddział ZWPOS w Ostrowie Wlkp.

W związku z potrzebą  przyśpieszenia prac nad weryfikacją członków b. ZBOWID została powołana w Poznaniu Wojewódzka Komisja Opiniodawcza. Do prac w tej Komisji skierowani zostali:

Józef Hasiński ( przewodniczący), Zenon Wechmann i Bolesław Piątek.

W wyniku prac tej Komisji, wystąpiono o odebranie uprawnień kombatanckich 15.200 osób  z b. ZBOWID, którzy w myśl obowiązującej w tej mierze ustawy byli bezpośrednio zatrudnieni w aparacie represyjnym w latach 1944-1989.

 1993

 Od stycznia 1993 r. rozpoczynają się intensywne przygotowania do I Zjazdu  Więźniów Politycznych z Wronek. Nagłośnione w mediach informacje o zjeździe i oferty do nadsyłania zgłoszeń osób uprawnionych zaowocowały masowym nadsyłaniem zgłoszeń. Ogłoszony został konkurs z nagrodami na wspomnienia z pobytu we Wronkach i w Rawiczu. Oddział ZWPOS w Szczecinie zgłaszał gotowość w partycypacji kosztów związanych z wykonaniem tablicy pamiątkowej we Wronkach. Do końca lutego wpłynęło 450 zgłoszeń do uczestnictwa z Wjeździe. Termin nadsyłania wspomnień przesunięto do kwietnia 1993 r. W kosztach Zjazdu deklarował również partycypację Związek Kombatantów „Solidarność” i Związek Sybiraków. Wojewoda poznański deklarował ufundowanie nagród za najlepsze prace konkursowe. Do końca marca wpłynęło 35 prac, z tego tylko 15 zostało zakwalifikowanych do konkursu.

W kwietniu 1993 r. ukazała się publikacja Henryka Czarneckiego „ Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956”. Był to wynik jego wielomiesięcznej pracy społecznej w Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, z ramienia Oddziału Wielkopolska ZWPOS.

Wojewoda pilski przyjmuje honorowy patronat nad I Zjazdem we Wronkach i deklaruje partycypację w kosztach tablicy pamiątkowej oraz wydanie okolicznościowych folderów.

Na kilka dni przed I Zjazdem, 17 i 18 maja 1993 r. odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Zarządu Oddziału poświęcone Zjazdowi we Wronkach. Nad organizacją całości I Zjazdu, pieczę i odpowiedzialność przyjął Zarząd Oddziału Wielkopolska. Wyznaczono osoby odpowiedzialne za poszczególne punkty porządku. 22 maja 1993 r. odbył się I Zjazd Więźniów Politycznych z Wronek z udziałem kilkuset byłych więźniów politycznych. Z wysłanych zaproszeń do osób z centralnych władz państwowych nie skorzystał nikt. Nie przybyli także oczekiwani dawni polityczni więźniowie z Wronek, jak Marszałek Sejmu Wiesław Chrzanowski. Fakt ten został przyjęty przez uczestników Zjazdu z dużym rozgoryczeniem. Uroczystości rozpoczęły się wymarszem uczestników wraz z pocztami sztandarowymi z przed miejscowego Domu Kultury do kościoła na mszę św. Po mszy św. Nastąpił wymarsz na miejscowy cmentarz, gdzie złożono kwiaty bezimiennym ofiarom zbrodni popełnianych na więźniach politycznych w rawickim więzieniu. Następnie uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową, którą umieszczono obok pomnika ofiar zbrodni hitlerowskiej. Tam też po oficjalnych wystąpieniach z ramienia władz wojewódzkich oraz przedstawicieli więźniów odczytano apel byłych więźniów politycznych z lat 194501956, wzywając m.in. do rychłego i sprawiedliwego osądzenia ludzi odpowiedzialnych za bezmiar popełnionych zbrodni na narodzie polskim w mrocznych latach stalinizmu.

Na miejscowym stadionie ogłoszono laureatów konkursu na wspomnienia z Wronek i poczęstowano uczestników I Zjazdu obiadem zafundowanym przez naczelnika miejscowego zakładu karnego. W międzyczasie więzienie było dostępne dla byłych więźniów politycznych. Przez cały czas była wyłożona przez Zarząd Oddziału ZWPOS księga pamiątkowa do wpisów. Na posiedzeniu 28.05.1993 r. Zarząd podjął decyzję rozesłania do elit władzy w Polsce tekstu apelu przyjętego we Wronkach. Wobec ogromnych niczym nie uzasadnionych opóźnień w załatwianiu uprawnień kombatanckich dla członków ZWPOS, Oddział Wielkopolska zdecydował się na wysłanie w czerwcu br. protestu pod adresem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W dniu 07.07.1993 r. na swym posiedzeniu Zarząd postanowił rozdysponować pulę nagród za zdobyte pierwsze 10 miejsc w konkursie na wspomnienia z Wronek. Do dyspozycji na nagrody było 28 ml zł ufundowanych przez sponsorów.

W sierpniu 1993 r. Zarząd Oddziału interweniuje w Komisji badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu, wobec widocznych zaniedbań w prowadzeniu śledztw w sprawie zbrodni okresu stalinowskiego na narodzie polskim. Zbrodnie dotąd nie rozliczone budzą wielki niepokój środowisk kombatanckich. Interwencje spowodowały przyrzeczenie wznowienia zaniechanych spraw z lat 1944-1956. Prezes Józef Hasiński zostaje oddelegowany przez Zarząd jako kandydat do Społecznej Rady Kombatanckiej przy Prezydencie RP Lechu Wałęsie jako organu doradczego niezależnie od Rady Kombatanckiej. W związku z wyznaczonym terminem wyborów do  Sejmu na 19.09.1993 r. Zarząd wystosował do wszystkich członków Oddziału pismo apel z dnia 01.09.1993 . o uczestnictwo w wyborach i nie oddawanie głosów na kandydatów partii lewicowych, lub orientacji lewicowej. W „Kronice Wielkopolskiej” 1993 r. nr 3/ 66/ s. 156-159, ukazał się artykuł Pierwszy Ogólnopolski Zjazd Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego we Wronkach” pióra Przewodniczącego Komisji Historycznej Oddziału Wielkopolska ZWPOS w Poznaniu profesora Andrzeja Dzięczkowskiego. Nadmienić należy, że autor ten opublikował również artykuł pt. Hortus horendus”, omawiający historię siedziby Miejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu, zlokalizowanej przy Niegolewskich oraz ekshumacji pomordowanych więźniów politycznych. Autor obu publikacji jest pracownikiem naukowym Pracowni Archeologicznej PAN w Poznaniu.  

1994

W siedzibie Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Warszawie odbyło się 07.01.1994 r. posiedzenie Społecznej rady Prezydenckiej ds. Kombatantów. Posiedzeniu przewodniczył płk Aleksandr Tyszkiewicz, prezes ŚZŻAK, a w tym posiedzeniu brał udział m. in. Józef Hasiński, prezes Oddziału Wielkopolska w Poznaniu, reprezentujący Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. W toku dyskusji wniesiono poprawki do deklaracji programowej. Szczególny nacisk położono na konieczność ukarania zbrodni organów represyjnych wobec kombatantów II wojny światowej i okresu powojennego oraz opiekę socjalną na tymi, którzy takiej opieki wymagają. Uznano za priorytetowe zadanie utrzymanie w społeczeństwie autorytetu moralnego kombatantów, obronę najwyższej wartości, jaką jest niezawisłość i wolność kraju, ukaranie zbrodni ludobójstwa. Ustalono, że rada zasygnalizuje Prezydentowi RP próby znowelizowania ustawy o kombatantach, zmierzające do ochrony przywilejów kombatanckich dla funkcjonariuszy organów represyjnych jak również działaczy politycznych. Rada będzie również postulować o wysłuchanie jej opinii w sprawie prac ustawodawczych odnoszących się do kombatantów. Nadto przedstawione zostaną zagadnienia proobronnego wychowania młodzieży, przygotowań uroczystości z okazji 50 rocznic walk o Monte Cassino, operacji „Burza” i „Powstania Warszawskiego”. Zamierzano też podjąć bliższą współpracę z zagranicznymi związkami kombatanckimi. W dniu 10.01.1994 r. e sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego odbyło się Walne Zgromadzenie Sprawozdawczo – Wyborcze Oddziału Wielkopolska ZWPOS w Poznaniu. Połączono je również ze wzruszającą częścią opłatkową o charakterze religijno - patriotycznym. Ogólna ilość członków Związku Oddział Wielkopolska w Poznaniu na dzień 10.01.1994 r. wynosiła 337 osób. Na zebraniu dokonano wyboru nowego Zarządu Oddziału Wielkopolska, który ukonstytuował się w składzie:

1.      Józef Hasiński          - prezes zarządu

2.      Zenon Wechmann    - I wiceprezes

3.      Marian Stencel         - II wiceprezes

4.      Leszek Miechurski     - sekretarz

5.      Andrzej Wichliński     - zastępca sekretarza

6.      Ryszard Pyrzyński     - skarbnik

7.      Włodzimierz Heleniak - członek zarządu

8.      Tadeusz Inglot        - członek zarządu

9.      Roman Sypniewski    - członek zarządu

10.  Bolesław Piątek        - członek zarządu

11.  Tadeusz Talarczyk   - członek zarządu

Komisji weryfikacyjnej nadal przewodniczył Zenon Wechmann, natomiast Komisji Historycznej Andrzej Dzięczkowski, a Komisji Socjalnej Jerzy Dopieralski.

Po licznych, kolejnych i żmudnych staraniach i przygotowaniach oraz w wyniku życzliwej pomocy i pełnego zrozumienia wielu osób Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska w Poznaniu, jako główny organizator doprowadził 15.02.1994 r. do uroczystego pochówku 18 bezimiennych bohaterów, ekshumowanych spośród 80 zamęczonych za niezłomną służbę Bogu i Polsce. Współorganizatorem uroczystości pogrzebowych był Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Okręg Wielkopolska. Honorowy patronat nad symbolicznym pogrzebem objął wojewoda poznański Włodzimierz Łęcki. Bezimienni bohaterowie to skrytobójczo zamordowani ( często w wyniku kapturowych sądów, a jeszcze częściej bez żadnego „osądzania” ) w latach 1945-1947 żołnierze Armii Krajowej i innych niepodległościowych organizacji. Zginęli oni w ówczesnej siedzibie Miejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Niegolewskich w Poznaniu.

Uroczystości pogrzebowe poprzedzone zostały mszą św. Odprawioną na Skałce Poznańskiej w Kościele Św. Wojciecha. Następnie uczestnicy mszy, wraz z licznymi kombatanckimi pocztami sztandarowymi, przeszli na cmentarz Bohaterów Polskich przy ul. Armii Poznań. Udział w obrzędzie pogrzebowym, połączonym z egzekwiami, wziął ks. bp Zdzisław Fortuniak, koncelebrowali ks. Kanonik Leonard Poloch, kapelan żołnierzy AK i ks. Zygmunt Sterczewski. Władze miejskie i wojewódzkie reprezentowali wiceprezydent m. Poznania Ryszard Olszewski i wice wojewoda Edward Sikora. „Po latach doczekali się wreszcie żołnierskiego, katolickiego pogrzebu. Ich dusze powierzamy Bogu, a prochy składamy do grobu” – powiedział m.in. Józef Hasiński, prezes Zarządu Oddziału Wielkopolska ZWPOS w Poznaniu, żegnając poległych. Podczas złożenia trumny ze szczątkami pomordowanych do grobu kompania Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju oddała honory wojskowe. Pochyliły się sztandary kombatanckie, następnie złożono liczne wieńce i kwiaty.

Stosownie do postanowień ostatniego Zjazdu ZWPOS poczyniono starania w przedmiocie opracowywania i wydawania związkowego miesięcznika. W tym celu zorganizowano dwa spotkania w siedzibie Zarządu Głównego Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego w Warszawie 22 lutego i 18 marca 1994 r. Spotkaniom tym przewodniczył wiceprezes Zarządu Głównego Związku Henryk Wiśnicki, a udział wzięli przyszli korespondenci terenowi z oddziałów związku, w tym z oddziału Wielkopolska w Poznaniu. Przyjęto nazwę miesięcznika „Nasz Los „ – Wydawnictwo Zarządu Głównego ZWPOS w Warszawie. Szereg istotnych jeszcze ustaleń organizacyjno-technicznych podejmował Zarząd Główny związku przy współudziale prezesów wszystkich oddziałów.

Prezydium Zarządu Oddziału Wielkopolskiego wstępnie zaaprobowało 27.05.1994 r. projekt Regulaminu Komisji Orderów i Odznaczeń. Regulamin ten postanowiono przesłać do Zarządu Głównego ZWPOS celem ewentualnego wniesienia uwag, uzupełnienia oraz następnie zatwierdzenia. Dnia 30.05.1994 r. w siedzibie Zarządu Oddziału Wielkopolska ZWPOS odbyło się zebranie organizacyjne, które wyłoniło Komitet Organizacyjny II ogólnopolskiego Zjazdu Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego we Wronkach oraz w Rawiczu.

W skład Komitetu weszli: Józef Hasiński, Zenon Wechmann, Ryszard Pyrzyński, Tadeusz Inglot, Ryszard Orlikowski, reprezentujący Oddział Wielkopolska ZWPOS w Poznaniu, Piotr Dubiel, przedstawiciel Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej AK/ Okręg / Wielkopolska w Poznaniu, Paweł Bugaj, przedstawiciel czasopisma „ Wronieckie Sprawy”, oraz Bogdan Tomczak, przewodniczący Towarzystwa Miłośników Ziemi Wronieckiej.

I ogólnopolska Pielgrzymka Więźniów Politycznych na Jasną Górę w Częstochowie, którą z polecenia Zarządu Głównego zorganizował kol. Zenon Wechmann, odbyła się 24.06.1994 r. Pilotem pielgrzymki poznańskiej był prezes Oddziału Wielkopolska ZWPOS Józef Hasiński. W pielgrzymce uczestniczyły 43 osoby, natomiast dalsze 10 osób zdążało do Częstochowy własnymi środkami lokomocji. W pielgrzymce tej uczestniczyło około 2 tysięcy osób, przybyłych z całego kraju, często z całymi rodzinami. Przed mszą świętą odbyła się część patriotyczna ze śpiewem, recytacjami i muzyką. Mszę św. W bazylice celebrował i wygłosił homilię definitor generalny zakonu Paulinów ojciec Efrem Osiadły. Poświęcone zostały sztandary Oddziałów Stołecznego i Częstochowskiego ZWPOS. Odsłonięto i poświecono również tablicę wotywną Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, umieszczoną w kaplicy Matki Bożej. Płaskorzeźba z brązu przedstawia więźnia w kajdanach, po jego prawej stronie jest oblicze Matki Boskiej Jasnogórskiej, a po lewej znak ZWPOS. Treść na odwrocie wizerunku: Jasna Góra dnia 24 czerwca 1994r. Podziękowanie Celebranta Definitora Generalnego Zakonu Paulinów Ojca Efrema Osiadły pułkownika, byłego więźnia politycznego okresu stalinowskiego, z błogosławieństwem Chrystusa i oddania pod opiekę Maryi – Królowej Polski. Tablicę odsłonili najmłodsi członkowie ZWPOS, urodzeni w więzieniach z Oddziału Wielkopolska m.in. Hanna Silna.

Złożenie daru ołtarza przez delegację Oddziału Wielkopolska podczas mszy św. W Jasnogórskiej Bazylice podczas I Pielgrzymki Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego było ogromnym przeżyciem dla wszystkich członków Związku Oddziału Wielkopolska.

Pielgrzymkę zakończono kilkugodzinnym spotkaniem uczestników w auli papieskiej.

         Dnia 29 czerwca 1994 r. odbyło się zebranie informacyjne członków Oddziału Wielkopolska ZWPOS. Uczestnikom zebrania przedstawiono podejmowane czynności organizacyjne związane z II Ogólnopolskim Zjazdem Więźniów Politycznych Wronek i Rawicza, stan przygotowań do wydania drukiem wspomnień tych więźniów osadzonych w latach 1945-1956  w tych więzieniach oraz protest przeciwko próbom nowelizacji aktualnej ustawy kombatanckiej z 1001 r., podejmowanej przez ZBOWiD, rekrutujących się z tzw. utrwalaczy władzy ludowej. Poruszono też sprawę prenumeraty miesięcznik Związku „Nasz Los”. Z zainteresowaniem wysłuchano szczegółowej relacji Zenona Wechmanna z I Ogólnopolskiej Pielgrzymki Więźniów Politycznych na Jasną Górę.

Dnia  4 września 19994 r. odbyła się w Parlinie ( dawny powiat mogileński ) uroczystość nadania miejscowej szkole podstawowej wsi imienia braci Hądzlików.  Na ścianie szkoły odsłonięto tablicę pamiątkową o brzmieniu:

„W tej szkole uczyli się dowódcy Samodzielnego Oddziału Partyzanckiego Armii Krajowej Obwodu Pałuki 315” ( Bogdan Hądzlik pseud. ”Madej” i Zdzisław Hądzlik pseud. „Jaguar”). W latach 1944-1946 walczyli oni o wyzwolenie i suwerenność Państwa Polskiego.

Bogdan Hądzlik zginął w wypadku samochodowym we Francji. Zdzisław Hądzlik zmarł w Poznaniu w 1994 r. Był członkiem Związku. Obydwaj bracia byli więźniami politycznymi Wronek. W uroczystościach uczestniczył nasz poczet sztandarowy.

Dnia 9 października 1994 r. odbyło się w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu kolejne spotkanie informacyjno-integracyjne członków Oddziału Wielkopolska ZWPOS. Uczestniczyło w nim ok. 140 członków zwyczajnych i nadzwyczajnych. Na spotkaniu tym m.in. podpisano przez uczestników apel do Sejmu RP dotyczący uznania stalinowskiego aparatu przemocy za organizację zbrodniczą, przestępczą. Zapoznano z dalszym postępem przygotowań do II Ogólnopolskiego Zjazdu  b. Więźniów Politycznych Wronek i Rawicza.

14 listopada 1994 r. wystąpiono z wnioskiem do Zarządu Głównego ZWPOS o nadanie statusu członka honorowego Marii Dopieralskiej /żonie ociemniałego Jerzego Dopieralskiego, wieloletniego przewodniczącego Komisji Socjalnej Oddziału Wielkopolska ZWPOS/. DO 14 listopada 1994 r. ukazało się sześć kolejnych numerów miesięcznika związku „ Nasz Los „. W numerach 2, 5, i 6 opublikowano artykuły okolicznościowe pióra korespondenta terenowego Oddziału Wielkopolska ZWPOS – Leszka Miechurskiego. Nawiązując do informacji o ukonstytuowaniu się 30 maja 1994 r. Komitetu Organizacyjnego II Ogólnopolskiego Zjazdu b. Więźniów Politycznych  Wronek i Rawicza na posiedzeniu 16 września 1994 r. nastąpił podział funkcji:

Przewodniczącym został Józef Hasiński,

-          I wiceprzewodniczącym – Klemens Stróżyński z Wronek( Odpowiedzialny za rejon Wronek ),

-          II wiceprzewodniczącym – Józef Dudziak  z Rawicza ( odpowiedzialny za rejon Rawicz ),

-          Sekretarzem       Ryszard Pyrzyński,

-          Zastępcą sekretarza      - Maria Dopieralska,

-          Członkami: - Piotr Dubiel ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wielkopolska, Tadeusz Inglot, Zenon Wechmann, Ryszard Orlikowski, Paweł Bugaj z Wronek, Marian Przybył z Rawicza.

W 1994 r. odbyło się 16 posiedzeń prezydium zarządu i zarządu. 

1995

    Dnia 9 stycznia 1995 r. odbyło się  tradycyjne już spotkanie opłatkowo-informacyjne członków ZWPOS Odział Wielkopolska. Spotkanie maiło miejsce w sali konferencyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Program spotkania był następujący:

1.       Wystąpienie dr Pawła Łączkowskiego, byłego wiceprezesa Rady Ministrów, zaproszonego w ramach współpracy naszego Związku z działaczami organizacji demokratyczno - Chrześcijańskich ( partia Chrześcijańskich Demokratów ).

Dr Paweł Łączkowski przedstawił zebranym aktualną sytuację polityczno – społeczno – gospodarczą ze szczególnym uwzględnieniem takich zagadnień jak gospodarka rynkowa i związana z nią, konkurencja, prywatyzacja i reprywatyzacja oraz rozliczenia z przeszłością ( dekomunizacja i lustracja ). W toku polemicznej dyskusji i po jej zakończeniu Paweł Łączkowski ustosunkował się do szeregu pytań, w tym zdefiniował pojęcie prawicy jako ruchu politycznego.

2.      Uroczystość opłatkowa, prowadzona przez ks. Jerzego Szelmeczko i wiceprezesa Oddziału Wielkopolska , Zenona Wechmanna.

3.      Wręczenie trzech legitymacji członkowskich ZWPOS oraz zaświadczeń kombatanckich.

4.      Komunikaty i bieżące informacje związkowe dotyczyły one m.in. II Ogólnopolskiego Zjazdu b. więźniów politycznych Wronek i Rawicza w maju 1995 r.,

5.      Książkowe wydanie wspomnień więźniów politycznych z lat 1945-1956, możliwości uzyskania renty wojennej, rozszerzenia działalności Fundacji im. płk Kowalówki „Zręba” – kwatery żołnierzy organizacji niepodległościowych na Junikowie i Miłostowie .

 Spotkanie zakończono odśpiewaniem hymnu „ Jeszcze Polska nie zginęła".

Podczas tradycyjnego już opłatka członków ZWPOS Oddział Wielkopolska przeprowadzono zbiórkę pieniędzy na pomoc dla dzieci szczególnej troski, zamieszkujących w Domu Pomocy „Orzeszek”.

Na posiedzeniu Zarządu ZWPOS Oddział Wielkopolska 18 marca 1995 r. omówiono między innymi:

-          Organizację II Zjazdu Więźniów Wronek i Rawicza,

-          Wydanie książki pod tytułem „ W złowieszczych murach Wronek i Rawicza”,

-          Wniosek do władz miasta Poznania o nadanie jednej z ulic w mieście imienia ks. arcybiskupa Antoniego Baraniaka ( również prześladowanego w okresie stalinowskim ),

-          Starania o uzyskanie lokalu dla utworzenia Izby Pamięci ZWPOS,

-          Sposób nagłośnienia procesu oprawcy Hancyka.

Zebranie informacyjno – integracyjne wszystkich członków Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska w Poznaniu odbyło się 27 marca 1995 roku w Sali Konferencyjnej Urzędu wojewódzkiego w Poznaniu. Jak wynika ze sprawozdania na dzień 31 grudnia 1994 r., w Oddziale Wielkopolska było zarejestrowanych 352 członków, zmarło 14 członków.

Zawiadomiono, że w czerwcu 1995 r. zostanie zorganizowana II Pielgrzymka na jasną Górę w Częstochowie. Gościem honorowym spotkania był prof. dr hab. Maciej Gertych, przewodniczący Rady Naczelnej Stronnictwa Narodowego, który wygłosił okolicznościowy referat. W czasie zebrania ogłoszono zbiórkę pieniędzy na rzecz dzieci specjalnej troski z Domu Pomocy „Orzeszek”. Zebrano 14340 zł.

W dniach 17 i 18.06.1995 r. Odbył się II zjazd Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego we Wronkach i Rawiczu, zorganizowany pod patronatem Prezydenta RP oraz wojewodów pilskiego i leszczyńskiego przez Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego  Oddział Wielkopolska. Przybyło ok. uczestników oraz 50 gości honorowych. Uroczystość rozpoczęła się o godz. 10.00 przemówieniem prezesa ZWPOS Oddział Wielkopolska J. Hasińskiego, który m.in. powiedział: Wiele spraw ulega zapomnieniu. Ogromna większość uczestników i świadków tamtych wydarzeń już nie żyje. Tym bardziej cieszy obecność tych, którzy walczyli i przetrwali do chwili obecnej, dając świadectwo zwycięstwa idei niepodległości i suwerenności praw polskiego narodu.

Uroczystość uświetniła msza św. W kościele św. Katarzyny, potem nastąpiło przejście pod pomnik i na cmentarz. Imprezami towarzyszącymi było zwiedzanie Zakładu karnego, Muzeum Regionalnego, sesja popularno naukowa, okolicznościowy koncert i spotkania towarzyskie. Nie zapomniano też o bezpłatnym posiłku, przygotowanym w kuchni więziennej. Natomiast 18 czerwca, rozpoczęły się uroczystości w Rawiczu. Najpierw zwiedzanie okolicznościowej wystawy w Domu Kultury, przemarsz ok.500 osób do tablicy pamiątkowej na murze Zakładu karnego przy ul. 17 Stycznia. Odbyły się tam okolicznościowe przemówienia i składanie kwiatów. Następnie msza św. W kościele św. Andrzeja Boboli, złożenie kwiatów na mogiłach więźniów politycznych przy ul. Spokojnej, powrót do Zakładu karnego na posiłek, zwiedzanie cel oraz wspaniały występ młodzieży w sali widowiskowej Domu Kultury. Na zakończenie zjazdu prezes Józef Hasiński m.in. powiedział: Zjazd ten był przede wszystkim pełnym nostalgii spotkaniem ludzi, których połączyły wspólne przekonania i wspólne – za głoszenie tych przekonań – prześladowania.

Odczytano też „ Przesłanie do Narodu Polskiego „.

PRZESŁANIE DO NARODU POLSKIEGO

W pięćdziesiątą rocznicę pierwszych transportów żołnierzy Państwa Polskiego, którzy swoją postawą i czynem wykazali wolę trwania Ojczyzny niepodległej, my byli więźniowie polityczni okresu stalinowskiego lat 1945-1956, doświadczeni pogardą zniewoleniem, cierpieniem i daniną krwi, zwracamy się z przesłaniem do Narodu Polskiego. Nasza żołnierska walka i upokorzenia, nie poszły na marne. W 1989 r. padły ostatnie okowy bezbożnego totalitaryzmu, a Narodowi zabłysła jutrzenka wolności.

My, dzisiaj zgromadzeni w miejscu ówczesnego naszego odosobnienia, jako jednego z wielu etapów ku upragnionej suwerenności całego narodu Polskiego, jesteśmy szczęśliwi, że dane nam było dożyć tej chwili. Patrząc jednak na obecną rzeczywistość, na zanikanie patriotyzmu, upadek ładu moralnego, łamanie prawa, brak szacunku dla życia, wyrażamy na progu trzeciego tysiąclecia swoją dezaprobatę i głębokie zaniepokojenie o tożsamość narodową obecnych pokoleń. Dlatego w przesłaniu naszym do Narodu kierujemy słowa Wielkiego Polaka – Jana Pawła II:

„POLSKA WOŁA DZISIAJ NADE WSZYSTKO O LUDZI SUMIENIA”

Niechaj więc obudzi się sumienie Narodu z postanowieniem nie poddawania się złudnym hasłom polityków, którzy doprowadzili do ruiny gospodarczej. Wzorem lat 1989-1990 zespólmy się w jednym solidarnym kręgu, popierając tych, którzy w minionych latach nie splamili sumienia i wyzbędą się fałszywych ambicji i prywatnych korzyści. Niechaj w partiach politycznych staną ludzie sumienia i wyzbędą się fałszywych ambicji i prywatnych korzyści. Niechaj zjednoczą się we wspólnej walce dobra ze złem i całym swoim jestestwem włączą się służbę Polsce, całemu Narodowi  w imię miłości najwyższego – Boga. Niechaj obudzi się sumienie Polskiej Młodzieży, ostoi naszego Narodu, by nie korzystała z wzorców prowadzących do samo zniewolenia. W obraniu drogi do pobudzenia sumienia Narodu Polskiego, drogowskazem niech będą słowa naszego Papieża: „Polska to jedna wielka wspólnota-brońmy Jej. Ufam, iż zwycięży duch zgody, braterskiej wspólnoty oraz autentycznej troski o dobro Rzeczypospolitej”

My, więźniowie polityczni Okresu stalinowskiego, także z taką ufnością

Zwracamy się do Narodu Polskiego

 

WRONKI – RAWICZ  czerwiec 1995 r.

W maju 1995 r. ukazała się książka pt.” W złowieszczych murach Wronek i Rawicza lat 1945-1956” jako pokłosie ogólnopolskiego konkursu na wspomnienia byłych więźniów politycznych Wronek i Rawicza, ogłoszonego w 1993 r. z okazji I Ogólnopolskiego Zjazdu.

W dniach 22-23 czerwca 1995 r. na Jasnej Górze odbyła się II Ogólnopolska Pielgrzymka  ZWPOS pod hasłem Maryi - Królowej Polski w hołdzie i dziękczynieniu.

W czwartkowe popołudnie Drogą Krzyżową, prowadzoną przez ojca Paulina na wałach klasztoru rozpoczęli modlitewne dziękczynienie pielgrzymi Związku, a następnie uczestniczyli w Apelu Jasnogórskim przed Ołtarzem Ojczyzny z Cudownym Obrazem Maryi Królowej Polski. Następnego dnia zgromadziło się ok. 1000 kombatantów z kilkunastoma pocztami sztandarowymi związku. Prowadzący pielgrzymkę kol. Zenon Wechmann złożył raport ks. Bp. Zbigniewowi Kraszewskiemu – Krajowemu Duszpasterzowi Kombatantów, który celebrował mszę św. I wygłosił homilię, wzywając weteranów do pisania pamiętników z tragicznego okresu. W bazylice pielgrzymów związku powitali: o. Kpt dr Jan Golonka, kapelan Garnizonu Częstochowa i przeor klasztoru o. Szczepan Kośnik. Następnie młodzież z miejscowości Kozy przedstawiła słuchowisko patriotyczne, po którym nastąpiła dziękczynna msza św. Zakończeniem mszalnej liturgii było krótkie nabożeństwo przed Cudownym Obrazem Matki Boskiej i złożenie kwiatów przy wotywnej tablicy.

Spotkanie braterskie w auli Jana Pawła II stanowiło ostatni punkt pielgrzymkowego programu. Z Oddziału ZWPOS Wielkopolska uczestniczyło w pielgrzymce kilkanaście osób, którzy przekazali ks. bp. Kraszewskiemu oraz o. Janowi Golonce książkę „ W złowieszczych murach Wronek i Rawicza”.

Dnia 30 czerwca 1995 r. odbyło się posiedzenie Zarządu, na którym omawiano:

-          Sprawę „przemianowania” pomnika gen. K. Świerczewskiego i umieszczenia tablicy upamiętniającej członków związku w walce o suwerenną Polskę,

-          Formę zwrócenia się do prezydenta Poznania o nadanie nazwy w Poznaniu, ulicy imienia ks. abp. Antoniego Baraniaka, również prześladowanego w okresie stalinowskim,

-          Sprawozdanie ze zjazdu we Wronkach i Rawiczu,

-          Relacje z ogólnopolskiej pielgrzymki kombatantów do Częstochowy,

-          Na wniosek Komisji Weryfikacyjnej Zarząd przyjął 11 nowych członków i inne.

  Dnia 6 września 1995r. miało miejsce kolejne spotkanie członków Społecznej rady Kombatanckiej przy Prezydencie RP w Belwederze. Z ramienia ZWPOS Oddział Wielkopolska wziął w niej udział członek tejże rady, prezes Oddziału Józef Hasiński.

 Kolejne  zebranie informacyjno- integracyjne wszystkich członków Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska w Poznaniu odbyło się  11 września 1995 r. w sali konferencyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Obecnych na zebraniu było 191 członków. Minutą ciszy uczczono pamięć zmarłych w okresie między zebraniami. Referat sprawozdawczo-informacyjny wygłosił prezes J. Hasiński. Sprawy członkowskie omówił wiceprezes Z. Wechmann, dokonał także wręczenia legitymacji członkowskich oraz zaświadczeń kombatanckich nowo przyjętym członkom. Następnie zabrał głos zaproszony gość, prof. P. Łączkowski, który mówił na temat „Sytuacja społeczna w aspekcie zbliżających się wyborów prezydenckich”.

Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska uczcił dzień 17 września 1939 r. poprzez składanie kwiatów w miejscach męczeństwa patriotów polskich. W wyniku upływu kadencji istniejącej od 1 lipca 1991 r. Rady Kombatanckiej przy Wojewodzie Poznańskim doszło do ukonstytuowania się w dniu 20 listopada 1995 r. nowego Zarządu Wojewódzkiej rady Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jej przewodniczącym wybrano Józefa Hasińskiego z Oddziału Wlkp. ZWPOS.

W dniach 25-26 listopada 1995 r. odbył się II Krajowy Zjazd Delegatów Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego w Bielsku Białej, na którym ukonstytuowały się nowe władze Związku, w których był reprezentowany Oddział Wielkopolska;

 W skład Zarządu Głównego weszli: wiceprezes     - Włodzimierz Heleniak   oraz  członek   Oddziału Poznań  - Zenon Wechmann    

       

Główny Sąd Koleżeński:

Roman Sypniewski    - zastępca przewodniczącego – Poznań

Stefan Patalas                   - członek                  - Poznań

W grudniu 1995 r. ukazała się praca magisterska Bartłomieja Chojana z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ”Stowarzyszenie w warunkach transformacji”. Praca ta omawia działalność ZWPOS Oddział Wielkopolska w Poznaniu i napisana została pod kierunkiem prof. dr hab. Piotra Buczkowskiego. Autorowi pracy, sporo materiałów dostarczyli członkowie naszego oddziału.

         Zespół Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Poznaniu, przy wydatnym współudziale członków Oddziału Wlkp. ZWPOS, opracował rejestr organizacji antykomunistycznych w Wielkopolsce z okresu 1945-1956. Rejestr ten zawiera ustalenia co do nazwy, lat i obszaru działania 158 organizacji konspiracyjnych  

1996

            W dniu 8 stycznia 1996 roku w nowym budynku Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu odbyło się zebranie informacyjno-sprawozdawcze ZWPOS Oddział Wielkopolska, połączone z tradycyjnym opłatkiem. Przybyłych na zebranie powitał prezes mgr Józef Hasiński. Minutą ciszy uczczono pamięć zmarłych 1 995 roku członków związku.

         Zenon Wechmann omówił przebieg III Zjazdu Krajowego ZWPOS. Poinformowano zebranych, że na pierwszym posiedzeniu utworzonej przy wojewodzie poznańskim Wojewódzkiej Rady Kombatanckiej, jej przewodniczącym został wybrany prezes ZWPODS Oddziału Wielkopolska, Józef Hasiński.

Prezes w asyście wiceprezesów dokonał wręczenia odznaczeń „Weterana Walk o Niepodległość” 41 członkom związku. Prezes odczytał skierowane na jego ręce życzenia noworoczne od prezydenta Lecha Wałęsy, arcybiskupa Jerzego Stroby, od Zarządu Głównego oraz członków związku. W dalszym ciągu prezes omówił modernizację sztandaru po stronie awersu ( na czarnej stronie z kratą jest wykonane popiersie księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego, patrona oddziału. Wokół wizerunku prymasa Wyszyńskiego widnieje napis: Bóg, Honor i Ojczyzna ).

Aranżacją opłatka – tej niezwykłej formy przebaczania, zapomnienia urazów i odnowienia przyjaźni zajął się profesjonalnie, niezawodny Wechmann. Była to wzruszająca chwila, jednocząca byłych więźniów i współbraci złego losu, miłością otwartych serc. Na spotkanie to kol. Wechmann zaprosił  duszpasterza kombatantów, o. Jerzego Szelmeczkę SJ oraz siostry Serafitki z podopiecznymi dziećmi specjalnej troski, które zaśpiewały kilka kolęd.

Na posiedzeniu zarzadu w dniu 16 stycznia 1996 r. dokonano uzupełnienia Komisji Historycznej po rezygnacji dotychczasowego przewodniczącego, prof. Andrzeja Dzięczkowskiego. Nowym przewodniczącym został Henryk Czarnecki. Dokooptowano jeszcze do komisji Marię Zaworską, Marię Andrysiak i Jadwigę Chmielewską.

Prezes Hasiński poinformował o śmierci Józefa Kmiecika z Czerwonaka, którego wraz z Ryszardem  Pyrzyńskim odwiedzili kilka dni temu, wręczając mu przyznane odznaczenie Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyż Weterana Walk o Niepodległość.

Podczas posiedzenia Prezydium w dniu 6 lutego 1996 roku wystosowano wniosek do Zarządu Głównego ZWPOS o przyznanie honorowego członkostwa wybitemu wrończaninowi, Eligiuszowi Grupińskiemu. W końcu lat siedemdziesiątych był on bardzo aktywny na terenie Wronek, ocalił od zapomnienia pamięć represji politycznych w więzieniu wronieckim, gromadząc dokumentację ofiar tych represji. Był głównym fundatorem tablic pamiątkowych na cmentarnej kaplicy już w 1986 roku.

         W roku 1978 z inicjatywy E. Grupińskiego, miejscowy ks. Zenon Rukszto zebrał z ksiąg parafialnych dane o więźniach pochowanych na wronieckim cmentarzu, a lekarz więzienny Eugeniusz Kaczorowski, porównał je z istniejącymi wówczas archiwalnymi zapisami więziennymi. Zestawioną tak pierwszą listę ofiar więzienia wronieckiego przekazaną przez Grupińskiego, Solidarności Walczącej, opublikowało drugo–obiegowe pismo „Czas” ( 1984 r. Nr 3 ), a potem Paryskie Edition Spotkania, w książce „ Syndykat Zbrodni”.

Ogólne zebranie informacyjne członków ZWPOS Oddział Wielkopolska odbyło się 9 kwietnia 1996 r. w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Na wstępie uczczono pamięć zmarłych minutą milczenia. Następnie prezes wręczył nowym członkom legitymacje członkowskie oraz zaświadczenia kombatanckie.

         W dalszej części zebrania prezes apelował o liczny udział członków w uroczystościach patriotyczno-religijnych. Głos zabierali jeszcze: M. Stencel, T. Inglot, Z. Wechmann, Wł. Heleniak, T. Ziemniewski, J. Kucz, oraz Chmielkewska, Sypniewski, Szofer i Miechurski.

26 maja 1996 roku odbyła się uroczystość nadania odznaczeń Krzyż Zasługi Semper Fidelis Związku Solidarności Polskich Kombatantów, między innymi członkom naszego oddziału.

Odznaczenia te otrzymali:

Józef Hasiński, Hanna Silna, Zenon Wechmann.

III Ogólnopolska Pielgrzymka Kombatantów

Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego

         Z Poznania uczestniczyła w III Ogólnopolskiej Pielgrzymce Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego dość liczna grupa członków. Z polecenia Zarządu Głównego pielgrzymkę tę przygotował oraz prowadził Zenon Wechmann.

Program

23 czerwca 1996 r. ( niedziela )

godz. 17.30   - Droga Krzyżowa na wałach klasztoru

godz.21.00    - Apel Jasnogórski w Kaplicy Cudownego Obrazu Maryi- Królowej Polski

24 czerwca 1996 r. ( poniedziałek )

godz. 7.00-9.30 - Akredytacja grup pielgrzymkowych ZWPOS

godz. 9.45     - Zbiórka pocztów sztandarowych przed arsenałem

godz. 10.00   - Wprowadzenie sztandaru ZG ZWPOS – Raport - hymn Polski

godz. 10.15   - Przemarsz pocztów sztandarowych i uczestników Pielgrzymki do bazyliki

godz. 10.30   - Powitanie uczestników Pielgrzymki Kombatantów ZWPOS- część patriotyczna słowno- muzyczna młodzieży z miejscowości Kozy k. Bielsko-Białej

godz. 11.00   - Msza Święta koncelebrowana – Celebrans: ks. bp. Zbigniew Kraszewski, Krajowy Duszpasterz Kombatantów - Dary ofiarne - Na zakończenie: ”Boże coś Polskę”

godz. 12.15   - Nawiedzenie Cudownego Obrazu Maryi – Królowej Polski w Jasnogórskim Ołtarzu Ojczyzny - Złożenie kwiatów przy tablicy wotywnej ZWPOS

godz. 14.30   - Spotkanie braterskie – Sala Papieska Jana Pawła II

                   Zebrali się  licznie kombatanci, ich rodziny, przyjaciele, sympatycy. Na uroczystość przybyli: prezydent Częstochowy pani mgr Halina Rozpondek, wojewoda Częstochowy pan Marek Graj, pełnomocnik ds. Kombatantów mjr Adam Szwarc oraz Wojciech Ziembiński.

                   Na placu przed bazyliką przywitał zebranych kombatantów prezes Zarządu Głównego ZWPOS Roman Kuźmiński. Orkiestra młodzieży ze szkoły w Kozach k/Bielska Białej grała marsze. Zarząd Główny ZWPOS, zaproszeni goście, poczty sztandarowe, pielgrzymi wszyscy udali się do bazyliki. Ks. bp Zbigniew Kraszewski powitał kombatantów – więźniów przybyłych na III Pielgrzymkę Dziękczynno- Modlitewną.

Podczas wygłoszonej homilii ks. bp odczytał długą listę kapłanów więzionych i zamordowanych w latach Polski Ludowej. Intencje modlitewne czytał Zenon Wechmann.

Podczas mszy świętej złożono dary ołtarza: Wotum w Hołdzie i Dziękczynienie Maryi Królowej Polski – Krzyż Więźnia Politycznego 1939-1956 wraz z aktem erekcyjnym składał Zarząd Główny ZWPOS: prezes Roman Kuźmiński, wiceprezes Henryk Wiśnicki, wiceprezes Włodzimierz Heleniak, wiceprezes Czesław Rybnik. Szary liturgiczne – prezes O/Olsztyn Jan Gocłowski, wiceprezes Zbigniew Żerański oraz sekretarz generalny Zarządu ZWPOS Władysława Magnuszewska.

                   Świece i kwiaty: Józef Hasiński i Krystyna Tubylewicz. Dary ołtarza składały również delegacje z Oddziału Tarnów i Oddziału Bydgoszcz.

Na ołtarzu złożone zostały do poświęcenia Krzyże Więźnia Politycznego 1939-1956.

Po zakończeniu Mszy Świętej kapłani, Zarząd Główny ZWPOS poczty sztandarowe, kombatanci-więźniowie wszyscy procesją udali się do Kaplicy  Matki Bożej. U stóp ołtarza oddano pokłon składając wota zanoszono wspólne modły, złożono kwiaty. Następnie procesja udała się pod Tablicę Wotywną Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. Tutaj przemówił do zebranych koleżanek i kolegów Wiceprezes Henryk Wiśnicki i złożył wiązankę kwiatów.

Kombatancką uroczystość wzbogaciła swoim muzykowaniem orkiestra ze szkoły Kozach k./Bielska Białej. Najmłodsza uczestniczka 6 – letnia Basia deklamowała z wielkim przejęciem wiersz o Ojczyźnie a młody zapowiadający się talent – wiolonczelista Jasio Dobrowolski grał utwór Bacha.

         O godz. 14.00 odbyło się braterskie kombatanckie spotkanie w sali Jana Pawła II. Prezes Zarządu Głównego ZWPOS odznaczył krzyżem Więźnia Politycznego księdza bp. Zbigniewa Kraszewskiego, kapelana Kombatantów Polskich oraz księdza Jana Golonkę.

Prezes o/Olsztyn Jan Gocławski odczytał sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego ZWPOS i stanowiska związku w sprawach politycznych i społecznych w naszym kraju.

Prezes  Zarządu Głównego ZWPOS Roman Kuźmiński wręczył honorowe członkostwo ZWPOS zaproszonemu na dzisiejszą uroczystość Wojciechowi Ziembińskiemu. Następnie zabrał głos przedstawiciel skazanych na karę śmierci ( ZWPSKSORK) Warszawa Witalis Skorupka.

Godziny upływały w przyjaznej atmosferze. Prezes Zarządu Głównego Roman Kuźmiński pożegnał pielgrzymów-kombatantów. Życzył wszystkim zdrowia i wyraził nadzieję na spotkanie na Jasnej Górze w przyszłym roku.

KRZYŻ WIĘŹNIA POLITYCZNEGO LAT 1939-1956 Nr 1 przekazali Maryi Królowej Polski dnia 24 czerwca 1996 r. członkowie i Zarząd Główny ZWPOS

Akt przekazania wotum

         W siódmą rocznicę powstania Związku 24 czerwca 1996 r. uczestnicy III Ogólnopolskiej Pielgrzymki Kombatantów Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego.

DO MARYI – KRÓLOWEJ POLSKI W HOŁDZIE I DZIĘKCZYNIENIU WDZIĘCZNI NAJŚWIĘTSZEJ PANI JASNOGÓRSKIEJ ZA OCALENIE Z PAMIĘCIĄ O POMORDOWANYCH I ZMARŁYCH CZŁONKACH KONSPIRACYJNYCH ORGANIZACJI NIEPODLEGŁOŚCIOWYCH

TOBIE HETMAŃSKA PANI

USTANOWIONY KRZYŻ WIĘŹNIA POLITYCZNEGO LAT 1939 – 1956

PRZEKAZUJĄ CZŁONKOWIE I ZARZĄD GŁÓWNY

Prezes Zarządu Głównego                 - Roman Kuźmiński

Sekretarz Generalny                          - Władysława Magnuszewska

Wiceprezes Zarządu Głównego         - Włodzimierz Helenia

WARSZAWA – JASNA GÓRA, DNIA 23-24 CZERWCA 1996 R.

DWA NASTĘPNE KRZYŻE ZOSTAŁY NADANE :

-          PAPIEŻOWI – POLAKOWI

-          JEGO ŚWIĄTOBLIWOŚCI JANOWI PAWŁOWI II

-          Ś.P. PRYMASOWI TYSIĄCLECIA

-          KARDYNAŁOWI STEFANOWI WYSZYŃSKIEMU.

 

W dniach od 23 czerwca do 28 czerwca 1996 roku uroczyście obchodzono w Poznaniu 40 rocznicę Poznańskiego Czerwca 1956. Oddział również włączył się w te uroczystości. Składali kwiaty pod tablicami upamiętniającymi wypadki poznańskie. Ze sztandarem brali udział w Mszy św. Pod pomnikiem Czerwca 1956.

Ocalić Od Zapomnienia

W poniedziałek 23.09.1996 r. we wronieckim muzeum odbyła się szczególna uroczystość.

Honorowe członkostwo zostało przyznane panu Eligiuszowi Grupińskiemu decyzją Zarządu Głównego ZWPOS w Warszawie, a ceremonii wręczenia znaczka i legitymacji dokonali członkowie Zarządu Oddziału w Poznaniu, Józef Hasiński, Zenon Wechmann i Ryszard Pyrzyński. Honory domu pełnili prezes i wiceprezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Wronieckiej, Bogdan Tomczak i Marian Radomski. Rangi całej uroczystości dodawała obecność Burmistrza Wronek, Kazimierza Michalaka, życzliwie wspomagającego ubiegłoroczny i poprzedni zjazd więźniów politycznych we Wronkach. Z ramienia redakcji „ Wronieckie Sprawy”: obecny był red. Naczelny Paweł Bugaj i Bożena Stróżyńska.

         Pana Eligiusza Grupińskiego przedstawiać nie trzeba, wystarczy odesłać do publikowanego ostatnio na łamach „Wronieckich Spraw” cyklu artykułów Janusza Łopaty-Łowińskiego o tej z dawien dawna zakorzenionej we Wronkach rodzinie. Warto jednak przypomnieć powód, dla którego Związek przyznał mu nowe najwyższe wyróżnienie.

Ale godzi się nadto wspomnieć, że już w latach siedemdziesiątych gromadził dokumentację ofiar represji politycznych w więzieniu wronieckim.

Był pomysłodawcą i głównym fundatorem tablic pamiątkowych na cmentarnej kaplicy, zamontowanych w roku 1986. Zgromadził liczną korespondencję od rodzin byłych więźniów co znalazło wyraz w publikacjach w naszej gazecie oraz w książce „Powrót do Wronek”. Jak powiedziano w czasie uroczystości, był pierwszym, który dał impuls i dobry przykład do opieki nad grobami więźniów politycznych we Wronkach. W istocie dzięki niemu tamten cmentarz jest jednym z lepiej udokumentowanych w skali kraju miejsc pamięci minionych lat, dzięki jego energii i ofiarności możemy dzisiaj słyszeć z wielu miejsc komplementy o zadbanym cmentarzu, o szacunku dla grobów patriotów, o znakomitej postawie społeczeństwa wronieckiego względem tych, którzy bez żadnej winy we Wronkach zostawili młodość, zdrowie i życie.

Na zakończenie spotkania wszyscy udali się pod pomnik przy Chrobrego ( podczas ostatniego zjazdu więźniów politycznych położono tam płytę poświęconą pamięci więźniów politycznych z lat 1945-1956), gdzie zapalono znicz, a Eligiusz Grupiński złożył kwiaty.

„ NA SIÓDMĄ ROCZNICĘ „ ZWPOS O/ WIELKOPOLSKA

Tak niewielu było nas

Dziś stanowimy siłę !

Nastał wreszcie taki czas,

Że skreślono nam winę.

 

Integracja nas wzmocni..

(doświadczenie już mamy ).

Ufajmy tej wyroczni;

Efekt wkrótce poznamy.

 

Siedem lat już minęło

Związkowego działania..

Wielu „naszych spoczęło

Już bez prześladowania !

 

Osiągnięć mamy wiele

(i każdy nam to przyzna)

lecz głównym naszym celem;

BÓG, HONOR i OJCZYZNA !

Poznań, dnia 7 października 1996 r.

 

Na uroczyste spotkanie z przedstawicielami środowisk kombatanckich, które odbyło się w Sejmie RP w dniu 16 października 1996 r., został zaproszony nasz członek, Włodzimierz Heleniak.

Gości powitała i na zakończenie spotkania głos zabrała wicemarszałek Sejmu RP, Olga Krzyżanowska. Referaty wygłoszono na następujące tematy:

-          Kombatant we współczesnej Polsce;

-          Prawodawstwo a oczekiwania środowisk kombatanckich;

-          Problemy socjalne i zdrowotne środowisk kombatanckich;

-          Niektóre inicjatywy legislacyjne Parlamentarnego Zespołu Tradycji Niepodległościowych i Unii Wolności.

W imieniu Zarządu Głównego ZWPOS nasz członek, Włodzimierz Heleniak, wystosował pismo do Parlamentarnego Zespołu Tradycji Niepodległościowych w sprawie całkowitego pominięcia w projekcie ustawy zasadniczej problemu gwarancji i praw kombatanckich.

W dniach 22-25 października 1996 roku przebywał na uroczystościach związanych z 40 rocznicą rewolucji w Budapeszcie Włodzimierz Heleniak, wraz z prezesem ZG ZWPOS – R. Kuźmińskim. Delegaci uczestniczyli w szeregu uroczystościach państwowych i lokalnych, między innymi w miejscach pamięci osób pomordowanych przez reżim komunistyczny, w manifestacji pod pomnikiem Józefa Bema oraz parlamencie węgierskim. Zostali odznaczeni Medalem Wolności i Niepodległości. Z wielkim aplauzem przyjęto wystąpienie W. Heleniaka.

  Pomnik cywilnych ofiar Czerwca 1956 odsłonięto wczoraj przy ul. Kochanowskiego w Poznaniu w 40 rocznicę wypuszczenia uczestników tamtych wydarzeń. Odsłaniający pomnik Włodzimierz Marciniak, prezes Związku Kombatantów Czerwca 1956, zaznaczył, że nie wspomniano o tych powstańcach, którzy zmarli po wydarzeniach, a ich nazwisk nie sposób odtworzyć. Na pomniku utrwalono 49 nazwisk. W imieniu związku kwiaty złożył prezes, Józef Hasiński.

Na posiedzeniu Zarządu w dniu 26.11.1996 r. szczegółowo omawiano mające się odbyć w dniu 6 stycznia 1997 r. zebranie sprawozdawczo – wyborcze. Zatwierdzono przyjęcie 7 nowych członków. Rada Miejska Wronek proponuje ufundować tablicę pamiątkową i zamontować ją na murze więziennym. Treść napisu ma zaproponować Oddział Związku WPOS.  

1997

  Zebranie sprawozdawczo – wyborcze członków Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska obradowało w dniu 6 stycznia 1997 r.

Zebranie otworzył i uczestników powitał dotychczasowy prezes Oddziału, Józef Hasiński. Minutą ciszy uczczono pamięć członków zmarłych w ostatnim roku.  Prezes Hasiński przedstawił kandydaturę Włodzimierza Heleniaka na przewodniczącego zebrania. Kandydat otrzymał większość głosów i objął przewodnictwo zebrania. Przewodniczący powitał przybyłych na zebranie członków Związku oraz gości delegowanych przez wojewodę poznańskiego.

Sprawozdanie z działalności Oddziału za okres kadencji od 10.01.1994 r. do 05.01.1997 r. przedstawił prezes Hasiński.

W wyniku starań Zarządu Oddziału 81 członkom Związku przyznano odznaczenia „Weteran Walk o Niepodległość” oraz 114 osobom „ Krzyż Więźnia Politycznego Okresu Stalinowskiego”.

Sprawozdanie finansowe za okres kadencji przedstawił Ryszard Pyrzyński, skarbnik zarządu, sprawozdanie z działalności Sądu Koleżeńskiego Henryk Malik, sprawozdanie Komisji Rewizyjnej z wnioskiem o udzielnie ustępującemu Zarządowi absolutorium złożył Mieczysław Hasse.

Na prezesa zarządu jednomyślnie został wybrany Józef Hasiński. Na członków Zarządu zostali wybrani:

Marian Stencel, Ryszard Pyrzyński, Jerzy Dopieralski, Zenon Wechmann, Bolesław Piątek, Tadeusz Lemański, Tadeusz Inglot, Jadwiga Szymańska.

Na zastępców zostali wybrani: Helena Eiben, Tadeusz Talarczyk, Karol Waniorek

Do Komisji Rewizyjnej zostali wybrani: Mieczysław Hasse, Benedykt Kłosin, Zbigniew Wachowski, Maria Jakubowska

Do Sądu Koleżeńskiego zostali wybrani: Zdzisław Kowalewski, Henryk Malik, Andrzej Wichliński, Jadwiga Chmielewska

Delegatami na Zjazd zostali wybrani: Józef Hasiński, Włodzimierz Heleniak, Zenon Wechmann, Ryszard Pyrzyński, Karol Waniorek – jako zastępca delegata.

Następne miesiące były okresem prac przygotowawczych do dwóch wielkich ogólnopolskich spotkań kombatanckich – III Ogólnopolskiego Zjazdu Więźniów Politycznych Reżimu Komunistycznego we Wronkach i IV Ogólnopolskiej Pielgrzymki ZWPOS na Jasnej Górze.

Niżej przytoczonymi słowami, przewodniczący Komitetu Zjazdu we Wronkach – dr Marian Stencel dokonał otwarcia tej uroczystości.

„Zbrodnię można przebaczyć,  Ale nie wolno jej zapomnieć

W dalszej części dokonano poświęcenia Tablicy Pamięci, na której oprócz wyżej wspomnianych słów zawarto:

Synom Narodu Polskiego   Niewinnie cierpiącym  W tych murach, Ponad piętnastu tysiącom Więźniów Politycznych

Okresu Reżimu Stalinowskiego

1945 – 1956,

ofiarują pamięć

Rodacy współwięźniowie i społeczeństwo Wronek

  Przy dźwiękach orkiestry, około 300 uczestników, wielu z członkami swych rodzin oraz 36 sztandarów organizacji kombatanckich z kraju, przemaszerowało przez centrum miasta do kolegiaty wronieckiej, gdzie odprawiona została Msza Święta, w koncelebrze z kapelanem toruńskiego Oddziału.

Po zakończeniu oficjalnych uroczystości i zwiedzeniu aktualnego Zakładu Karnego w Rawiczu, miejscowa młodzież pod patronatem pani Bożeny Stróżyńskiej przedstawiła spektakl patriotyczny, który w swej warstewce słowno-muzycznej zawierał także akcenty tańców narodowych.

W dniach 23 – 24 czerwca 1997 r. Odbyła się IV Ogólnopolska Pielgrzymka Kombatantów ZWPOS na Jasną Górę w Częstochowie, gdzie przed obliczem Maryi Królowej Polski złożono Akt Zawierzenia. Podczas Mszy Św. Dar składali: w imieniu Zarządu Głównego, wiceprezes Włodzimierz Heleniak i prezes Oddziału Wielkopolska – Józef Hasiński. W pielgrzymce tej uczestniczyło ok. 2000 osób, w tym również część z naszego Oddziału. Podobnie w dniach 23-24.06.1998 r. odbyła się na Jasnej Górze tradycyjnie V Pielgrzymka Kombatantów ZWPOS, w której zgromadziła się kilkutysięczna grupa pątników i poczty sztandarowe z całego kraju. W części patriotycznej i braterskim spotkaniu, program artystyczny wypełnili – Chór „Vinecentinum” z Bydgoszczy i muzyką organowo-wokalną Jerzy Kałdowski, b. więzień Piechcina. Mszę Św. w latach 1997 i 1998 koncelebrował krajowy duszpasterz więźniów politycznych ks. bp Kraszewski z Warszawy.

Na uwagę zasługuje duży wkład pracy w przygotowania organizacyjne tych pielgrzymek kol. Zenona Wechmanna, któremu od lat Zarząd Główny powierza to zadanie, a z którego wywiązuje się wzorowo.

Tradycją stało się uczestnictwo członków naszego Oddziału w Mszy Św. 19 listopada każdego roku, w kościele pod wezwaniem Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu, która odprawiana jest w intencji Ojczyzny, beatyfikacji ks. J. Popiełuszki oraz osób pomordowanych w Siedzibie UB przy Niegolewskich. Po Mszy Św. Uczestnicy, udają się pod tablicę poświęconą pamięci osób tam pomordowanych.

Godzi się wspomnieć, że po pięciu latach prowadzonego przed Sądem Wojewódzkim w Poznaniu procesu o unieważnienie wyroku wobec rozstrzelanych Z. Kosmowskiego i B. Dybiznbańskiego, uzyskano w końcu roku 1997, pełne rozstrzygnięcie procesu, w wyniku którego unieważniono wobec w/w wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu. Byli to członkowie AK i Konspiracyjnego Harcerstwa walczący o wolność i niepodległość Ojczyzny przeciwko reżimowi komunistycznemu. Cierpliwość i zaangażowanie pełnomocników Oddziału Wielkopolskiego ZWPOS w opisanym procesie kol. J. Hasińskiego i Z. Wechmanna, zostały uwieńczone pełnym sukcesem. Bezinteresowną pomoc prawną sprawował adw. J. Pankiewicz.

Koniec 1997 roku, to żałoba z powodu zgonu w dniu 1 listopada kol. Bolesława Piątka naszego członka założyciela i b. aktywnego członka naszego Oddziału. Przez całe lata swym zaangażowaniem w Komisji Weryfikacyjnej i w Zarządzie, wprowadzał szereg ciekawych inicjatyw. Czujemy jego brak w naszym środowisku.  

 

1998

  Nowy rok, jak i poprzednie, zaczynamy od uroczystego Zebrania Członków Oddziału, dzieleniem się opłatkiem i informacjami o planach Związku w najbliższym okresie.

-          W lutym zgon kolejnego działacza kol. Leszka Miechurskiego – b. sekretarza naszego Oddziału, wyjątkowo pracowitego i oddanego członka naszego Związku.

-          W maju w Poznaniu, w tzw. „Odwachu” na Starym Rynku, zorganizowaliśmy wystawę pt. „Więźniowie Polityczni PRL 1944-1956”, która czynna była do sierpnia 1998r. część nieznanych eksponatów zostanie udostępniona dla zwiedzających osób w Rawiczu i we Wronkach, podczas Ogólnopolskiego Zjazdu Więźniów Politycznych Reżimu Komunistycznego.

-          Na zaproszenie Europejskiego Związku Ofiar Komunistycznego terroru członek naszego Oddziału – Włodzimierz Heleniak, w dniach 16-21 czerwca 1998 wziął udział w Berlinie, w ramach polskiej delegacji, w VII Międzynarodowym Kongresie Związków i Stowarzyszeń Byłych Więźniów Politycznych i Ofiar Komunizmu. Udział w Kongresie wzięło 16 państw. Kolega Heleniak wygłosił na tym Kongresie w imieniu delegacji polskiej referat, który przez jej uczestników został wysoko oceniony. Dotyczył on w szczególności, sposobów likwidacji aparatu przemocy i metod zwalczania dyktatury komunistycznej w  Polsce.

Uczestnicy VII Kongresu w Berlinie podjęli rezolucję i wystosowali do parlamentu Wspólnoty Europejskiej w Strasburgu, w którym zapewnili o nieustannej czujności przeciwko próbom odradzania się nazizmu i o zwalczaniu przejawów dyktatury komunistycznej.  

 

1999

Zasłużeni członkowie Oddziału Wielkopolska  

HASIŃSKI  Józef ur. 9.03.1920 r. w Grudziądzu.

Od 1943 r. bierze udział  w konspiracyjnej organizacji Polska Niepodległa, a od 1944 r. w Armii Krajowej pod pseud. „Gwiazda”. Tutaj uczestniczy w sabotażach i działaniach dywersyjnych. W sierpniu 1945 r. aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Poznaniu, skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu na karę 7 lat pozbawienia wolności. Więziony we Wronkach. Po odbyciu kary, studiował zaocznie na Akademii Handlowej w Poznaniu, gdzie uzyskał tytuł magistra.

W 1989 r. przystąpił do organizowania Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego w Poznaniu. Początkowo jako sekretarz tegoż Związku a od 1990 r. nieprzerwanie piastuje funkcję Prezesa Oddziału Wielkopolska do chwili obecnej. Był również członkiem rady Prezydenckiej RP przy L. Wałęsie.

Od 1995 r. i nadal pełni funkcję Przewodniczącego Wojewódzkiej rady Kombatantów i Osób Represjonowanych w Poznaniu.

Gorący patriota, niosący pomoc ludziom, człowiek o wielkiej kulturze, szlachetny i niebywale skromny, wielki społecznik.

                                

  PYRZYŃSKI Ryszard ur. 29.10.1933 r. w Rakowie.  

Więzień polityczny okresu stalinowskiego, skazany za przynależność i działalność w konspiracyjnej organizacji niepodległościowej „Grunwald” na terenie Trzcianki województwa wielkopolskiego.

Członek ZWPOS Oddział Wielkopolska, wybrany w lutym 1990 r. na członka Zarządu tegoż Oddziału w którym wzorowo i nieprzerwanie pełni funkcję skarbnika. Szczególnie zaangażowany we wszystkich kierunkach działalności Związku. Aktywnie uczestnicząc w organizowaniu Ogólnopolskich Zjazdów Więźniów Politycznych we Wronkach i Rawiczu oraz we wszystkich uroczystościach w których uczestniczy Oddział Wielkopolska Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego.

Z pośród członków Oddziału Wielkopolska, jako jedyny któremu w dniu 29 sierpnia 1995 r. Prezydent RP – Lech Wałęsa nadał Srebrny Krzyż zasługi.

                                                    

Przedruk:    " Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego 1989 -1999" wyd. I VIPART  W-wa 1999 Zespól Redakcyjny pod kierownictwem Włodzimierza Heleniaka.

powrót

Powrót do strony głównej